Marktontwikkelingen 26 mei – 30 juni 2012
De afgelopen weken is de rente op de kapitaalmarkt gestegen. De Duitse 5-jaars staatsrente eindigde de periode van 26 mei tot 30 juni 16 basispunten hoger op 0,61%. De rentecurve is versteild: de rente op lange looptijden is meer gestegen dan die op korte looptijden.
De Europese schuldencrisis was ook in juni het hoofdthema op de financiële markten. In Griekenland werden de verkiezingen gewonnen door de partijen die vóór de noodhulp van de EU en de daarmee gepaard gaande vereiste bezuinigingen en hervormingen zijn. Hiermee werd een mogelijke uittreding uit de eurozone door Griekenland en een acute vertrouwenscrisis rond de euro voorkomen.
De focus van de markten kwam in de loop van de maand steeds meer op Spanje te liggen. Het noodlijdende Bankia bleek EUR 19 miljard aan extra kapitaal nodig te hebben. Het IMF meldde dat de Spaanse bankensector voor in totaal EUR 40 tot 80 miljard geherkapitaliseerd moeten worden. In het tweede weekend van juni klopte de Spaanse overheid aan bij de EU voor hulp aan de banken. Er werd een bedrag tot EUR 100 miljard beschikbaar gesteld. De kredietbeoordelaars Moody’s en Fitch verlaagden de ratings van de Spaanse overheid en de banken. Als redenen werden aangegeven de oplopende staatschuld en de problemen in de vastgoedsector. In de aanloop naar de eurotop van 28 en 29 juni liep de Spaanse 10-jaars staatsrente op tot rond de 7% en steeg het verschil met Duitsland tot boven de 550 basispunten. Eind juni vroeg ook Cyprus noodsteun aan, nadat Fitch als laatste van de bekende ratingbureaus de kredietstatus had verlaagd tot beneden ‘investment grade’ (BBB).
Niet alleen landen en banken uit de periferie van de eurozone hadden met ratingverlagingen te maken. Vele Noord-Europese en Amerikaanse banken kregen een lagere kredietstatus. Vooral Moody’s roerde zich. Zo werden grote, internationaal opererende, banken als JP Morgan, HSBC en BNP Paribas gedowngrade. Voor BNP Paribas betekent dit dat deze debiteur niet langer Fido-proof is (bestaande beleggingen mogen worden aangehouden, maar er mag niet worden bijgekocht). In Nederland werden Rabobank, ING, ABN Amro, SNS en Leaseplan in rating verlaagd. Rabo heeft nu geen enkele AAA-rating meer. Moody's gaf als redenen voor de afwaardering van de Nederlandse banken aan de zwakke economie van de eurozone, de schuldencrisis en de afhankelijkheid van de kapitaalmarkt van de banken, wat ze gegeven de huidige crisis kwetsbaar maakt. In de VS kwamen er meevallende cijfers over de huizenmarkt uit. Zo steeg de verkoop van nieuwe huizen flink, namen de bouwvergunningen sterk in aantal toe en waren de huizenprijzen hoger dan verwacht. De belangrijkste tegenvallers betroffen de werkgelegenheid, de industriële productie en de detailhandelsverkopen. Bernanke, de president van de Amerikaanse centrale bank (Fed), meldde dat het langzamerhand beter gaat met de economie, maar dat de neerwaartse risico’s groot bleven. Uit voorzorg verlengde de Fed het inruilprogramma van korte naar langlopende obligaties om de lange rente te drukken.
De macro-economische data uit de eurozone waren overwegend zwak. Zo daalden de detailhandelsverkopen en de industriële productie en vielen het consumenten- en het producentenvertrouwen tegen. De ECB hield de rente onveranderd, maar liet doorschemeren open te staan voor een verlaging. Ook andere maatregelen kunnen in ogenschouw worden genomen als het economische klimaat verslechtert. Banken mogen in ieder geval tot januari 2013 onbeperkt bij de centrale bank blijven lenen. Hierbij zijn de voorwaarden voor het verstrekken van onderpand versoepeld. Er werd de afgelopen weken in steeds bredere kring gesproken over coördinatie en integratie als oplossing voor de eurocrisis. Onderwerp van discussie waren onder meer een bankenunie, met de ECB als toezichthouder, een Europees depositogarantiestelsel, het kopen van staatsobligaties en het rechtstreeks lenen aan banken door de noodfondsen EFSF en ESM, een gezamenlijke begrotingspolitiek en het gemeenschappelijk uitgeven van staatsobligaties (eurobonds). Een fiscale en een politieke unie vormen de bijpassende vergezichten. In Duitsland vertelde bondskanselier Merkel dat er meer, en niet minder, Europa nodig is. Wel ziet zij eurobonds pas als laatste stap in een lang integratieproces.
De top van de Europese regeringsleiders van eind juni bracht meer dan velen van te voren hadden gedacht. De officiële verklaring na afloop was kort en op onderdelen vaag, maar de ontvouwde plannen zijn veelbelovend en vormen een stap in de richting van fiscale integratie. Er is besloten een gezamenlijke banktoezichthouder in te stellen, het ESM rechtstreekse herkapitalisatie van banken toe te staan, de hulp aan Spanje eerst via het EFSF en daarna het ESM te faciliteren, zonder de aanspraken van andere crediteuren achter te stellen en de noodfondsen ‘flexibel en efficiënt’ te gebruiken om de financiële markten te stabiliseren. Verder is er EUR 120 miljard beschikbaar gesteld voor groeibevorderende maatregelen. De markten reageerden opgelucht: de risico-opslagen van staatsobligaties uit de periferie van de eurozone en van obligaties van financiële ondernemingen daalden, de koersen van aandelen en grondstoffen stegen en de euro nam in waarde toe. De koersen van Duitse staatsobligaties, die als vluchthaven in onzekere tijden worden gezien, daalden.
Publicatiedatum: 3 juli 2012
